Łokieć tenisisty i łokieć golfisty. Przyczyny, diagnostyka i metody leczenia entezopatii

Ból w okolicy stawu łokciowego może mieć różnorodne podłoże, jednak u osób wykonujących powtarzalne ruchy przedramienia często diagnozuje się entezopatie. Wbrew powszechnemu przekonaniu, schorzenia te dotykają nie tylko sportowców, ale również osoby pracujące przy komputerze czy wykonujące pracę fizyczną. Odpowiednie rozpoznanie natury problemu stanowi kluczowy element na drodze do odzyskania pełnej sprawności.

Entezopatia to pojęcie medyczne określające zmiany przeciążeniowe lub mikrourazowe występujące w miejscu przyczepu ścięgna do kości. W obrębie stawu łokciowego najczęściej dochodzi do dwóch specyficznych zespołów bólowych:

• Zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej (tzw. łokieć tenisisty) - dotyczy przyczepów mięśni prostowników nadgarstka i palców. Ból zlokalizowany jest po zewnętrznej stronie łokcia i może promieniować wzdłuż przedramienia.
• Zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej (tzw. łokieć golfisty) - obejmuje przyczep grupy mięśni zginaczy i nawrotnych przedramienia. Dolegliwości bólowe pojawiają się po wewnętrznej stronie stawu łokciowego.

Choć w nazwach obu jednostek chorobowych występuje termin „zapalenie”, badania histopatologiczne wykazują, że proces ten ma najczęściej charakter degeneracyjny (tendinoza), wynikający z nakładających się mikrourazów i nieprawidłowego gojenia się włókien kolagenowych.

Głównym czynnikiem ryzyka jest długotrwałe wykonywanie monotypowych ruchów nadgarstka i przedramienia pod obciążeniem. Do grupy zwiększonego ryzyka należą pracownicy biurowi (nieergonomiczna praca z myszką i klawiaturą), monterzy, stolarze, mechanicy oraz osoby uprawiające sporty rakietowe i siłowe.

Do rozwinięcia się entezopatii przyczyniać się mogą również:

• Błędy treningowe lub nagłe zwiększenie intensywności aktywności fizycznej.
• Nieprawidłowa biomechanika ruchu i osłabienie siły mięśniowej kompleksu barkowego.
• Błędy ergonomiczne na stanowisku pracy.
• Naturalne procesy starzenia się tkanek miękkich.

Właściwa diagnostyka opiera się na badaniu podmiotowym oraz badaniu fizykalnym, podczas którego lekarz wykonuje testy prowokacyjne (np. test Cozena czy test Milla). W przypadkach niejasnych diagnostycznie lub opornych na leczenie, w celu oceny struktur ścięgnistych oraz wykluczenia innych patologii, stosuje się badania obrazowe, przede wszystkim USG stawu łokciowego oraz rezonans magnetyczny.

W początkowej fazie leczenia stosuje się postępowanie zachowawcze. Obejmuje ono odciążenie kończyny, modyfikację codziennych nawyków, fizykoterapię oraz ukierunkowaną rehabilitację nakierowaną na rozciąganie i wzmacnianie mięśni przedramienia.

W sytuacjach, gdy zmiany są mocno zaawansowane lub wielomiesięczne leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy, niezbędna może okazać się konsultacja specjalistyczna. Dziedzina taka jak chirurgia łokcia oferuje szereg rozwiązań - od procedur małoinwazyjnych, takich jak iniekcje osocza bogatopłytkowego (PRP) czy tenotomia igłowa, po klasyczne operacje naprawcze przyczepów ścięgnistych.

Kompleksowym wsparciem w diagnozowaniu oraz leczeniu narządu ruchu charakteryzują się nowoczesne ośrodki medyczne, takie jak MIRAI Clinic, dysponujące zapleczem diagnostycznym i operacyjnym.

Profilaktyka entezopatii opiera się na eliminacji przyczyn przeciążeń. Kluczowe znaczenie ma dbanie o ergonomię stanowiska pracy, stosowanie przerw na ćwiczenia rozciągające oraz stopniowanie obciążeń podczas aktywności sportowej. Warto również zwrócić uwagę na ogólną stabilizację mięśniową kończyny górnej i obręczy barkowej.

Należy pamiętać, że każdy przypadek bólu łokcia wymaga indywidualnej oceny. W przypadku utrzymywania się dolegliwości nie należy podejmować próby samoleczenia, lecz zasięgnąć porady lekarza lub fizjoterapeuty.

Źródła:

1. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) - Tennis Elbow (Lateral Epicondylitis).

1. British Journal of Sports Medicine - Exercise interventions in lateral elbow tendinopathy have better outcomes than passive interventions, but the effects are small: a systematic review and meta-analysis of 2123 subjects in 30 trials — Karanasios i wsp., 2021.