Mozaiki z dworca PKS w Garwolinie objęte ochroną!

Mozaiki zdobiące ściany hali pasażerskiej dworca PKS w Garwolinie zostały wpisane do rejestru zabytków. Te artystyczne kompozycje z przełomu lat 60. i 70. zdobią wnętrze hali pasażerskiej i łączą ekspresję z symbolicznym przesłaniem związanym z podróżami.

Do rejestru zabytków wpisano dwie kompozycje ceramiczne – mozaiki zdobiące ściany hali pasażerskiej dworca autobusowego przy ul. Kościuszki 2 w Garwolinie.

Kompleks dworcowy planowano od połowy lat 60. XX w. Była to jedna z ważniejszych inwestycji w regionie, angażująca zarówno władze miejskie, jak i wojewódzkie. Pozwolenie na budowę wydano w 1968 r., a obiekt – zaprojektowany według typowego projektu, ale z indywidualną dekoracją – oddano do użytku w 1970 roku. Mozaiki powstały na przełomie 1969 i 1970 r.

- Mozaika nr 1 (2,4 x 4,3 m) – abstrakcyjna kompozycja z pięcioma poziomymi, gradientowymi pasami w chłodnych odcieniach szarości i błękitu, z centralnym motywem uproszczonej róży wiatrów wykonanej z białych i złotych tesser. Po zmierzchu ożywiała bryłę dworca i eksponowała wnętrze niczym duża gablota wystawowa.

- Mozaika nr 2 (1 x 5,94 m) – nieprzedstawieniowy, rozedrgany fryz w odcieniach szarości, biegnący pod linią okienek biletowych. Nadaje wnętrzu lekkości i dynamiki.

Program plastyczny hali dworcowej opiera się na zestawieniu dwóch wyraźnie odmiennych ekspresyjnie dzieł. Spokojna, gradientowa kompozycja z różą wiatrów równoważy dynamiczny, melanżowy fryz przy kasach. Istotna jest też warstwa symboliczna – róża wiatrów i dynamika form bezpośrednio nawiązują do podróży oraz ruchu pasażerskiego.

Autor mozaik pozostaje nieznany. Technika wykonania, kolorystyka oraz dobór materiałów (tessery ceramiczne i szklane, częściowo metalizowane) mogą wskazywać na twórczość Zbigniewa Brodowskiego lub Krystyny Pniakowskiej – artystów realizujących w tym czasie liczne mozaiki na zlecenie instytucji państwowych.

Dekoracje wpisują się w popularny w latach 60. i 70. XX w. nurt estetyzacji przestrzeni publicznych. Dziś są cennym źródłem wiedzy o kulturze materialnej PRL-u oraz dbałości o walory artystyczne nawet tak użytkowych obiektów jak dworzec autobusowy.

fot. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków/Facebook