700 lat parafii w Żelechowie. Jubileusz, poświęcenie ołtarza i pamiątkowa tablica

Parafia Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Żelechowie świętowała 700-lecie udokumentowanych dziejów. Centralne uroczystości odbyły się 19 września i były połączone z poświęceniem nowego ołtarza oraz odsłonięciem pamiątkowej tablicy ufundowanej przez parafian. Jubileusz nawiązuje do 1326 roku, kiedy istnienie żelechowskiej parafii odnotowano w wykazach świętopietrza.

Historia parafii jest prawdopodobnie jeszcze starsza niż wskazywałaby jubileuszowa data. Pierwsza zachowana wzmianka pochodzi jednak z 1326 roku. W wykazach świętopietrza odnotowano wówczas parafię w Żelechowie i jej plebana Fabiana. Dokument potwierdza, że siedem wieków temu funkcjonowała tu już zorganizowana wspólnota parafialna.

Centralne obchody 700-lecia poprzedziło przygotowanie duchowe. Od 16 września w kościele odbywały się katechezy liturgiczne połączone z Mszami świętymi. Prowadził je ks. dr Łukasz Celiński, ceremoniarz biskupi. 18 września był natomiast dniem spowiedzi, w którą włączyli się również kapłani z dekanatu.

Główne uroczystości odbyły się w sobotę, 19 września. Przed liturgią Kamil Sztelmach przedstawił zarys historii parafii. O godz. 11 rozpoczęła się Msza święta z udziałem biskupa siedleckiego Kazimierza Gurdy, biskupa Grzegorza Suchodolskiego, duchowieństwa, zaproszonych gości i parafian.

Jednym z najważniejszych punktów obchodów było poświęcenie nowego ołtarza.

Jubileusz upamiętnia także ufundowana przez parafian tablica. Widnieją na niej daty 1326–2026 oraz informacja o 700-leciu istnienia parafii Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Żelechowie.

Tablica przypomina jednocześnie o mniej znanym fragmencie historii miejscowej wspólnoty. Do 1617 roku parafia nosiła wezwanie św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Umieszczono na niej również nazwiska biskupa siedleckiego Kazimierza Gurdy i obecnego proboszcza, ks. prałata Eugeniusza Filipiuka. Inskrypcję zamyka data 19 września 2026 roku.

Siedem wieków historii Żelechowa to także dzieje kolejnych świątyń. Pierwszy kościół był drewniany. Z zachowanych opisów wynika, że znajdowały się w nim trzy ołtarze, chrzcielnica, ambona i konfesjonały. Przy świątyni funkcjonowały cmentarz, dzwonnica oraz szkoła parafialna.

Jednym z najtragiczniejszych wydarzeń był pożar z 2 maja 1692 roku. Ogień strawił kościół wraz z ołtarzami, księgami i znaczną częścią wyposażenia. Udało się uratować m.in. obrazy Matki Boskiej i św. Stanisława oraz część sprzętów liturgicznych.

Utrata świątyni nie przerwała działalności parafii. Nabożeństwa odprawiano w drewnianych kaplicach, a w XVIII wieku powstał murowany kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny.

Kościół był później wielokrotnie remontowany i rozbudowywany. Duże zmiany przeprowadzono pod koniec XIX wieku. Powstała wówczas reprezentacyjna fasada z dwiema wieżami, powiększono prezbiterium, a świątynia otrzymała m.in. nowe organy i ambonę.

1 lipca 1900 roku kościół konsekrował biskup lubelski Franciszek Jaczewski.

Kolejne dziesięciolecia również pozostawiły ślady w wyposażeniu świątyni. Podczas I wojny światowej wojska rosyjskie zarekwirowały dwa dzwony. W okresie międzywojennym prowadzono remonty, powstała Grota Matki Bożej z Lourdes, a w 1931 roku parafia otrzymała trzy nowe dzwony: Pawła, Marię i Jana.

W latach 1947–1950 wykonano polichromie autorstwa Władysława Drapiewskiego przy współudziale Kazimierza Drapiewskiego oraz Pawlewskiego z Krakowa. Malowidła do dziś stanowią jeden z charakterystycznych elementów wnętrza kościoła.

W powojennej historii parafii ważne miejsce zajmowały również wydarzenia religijne gromadzące mieszkańców Żelechowa i okolic. W 1981 roku parafię nawiedził Cudowny Obraz Matki Bożej Kodeńskiej, a dwa lata później kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej.

Od 2016 roku proboszczem parafii jest ks. prałat Eugeniusz Filipiuk. W ostatnich latach przygotowania do 700-lecia obejmowały m.in. Misje Jubileuszowe w 2023 roku i peregrynację relikwii bł. Pauliny Jaricot w 2024 roku. Od 1 lipca do 31 grudnia 2026 roku parafia korzysta z apostolskiego odpustu jubileuszowego.

Od 2022 roku w żelechowskiej świątyni organizowany jest również festiwal „Musica et Sacrum”, łączący muzykę z prezentacją miejscowego dziedzictwa sakralnego.

Jubileusz 700-lecia odnosi się do pierwszego zachowanego dokumentu potwierdzającego istnienie parafii. Od 1326 roku zmieniały się świątynie, ich wyposażenie, granice parafii i kolejne pokolenia duchownych oraz mieszkańców. W historii były pożary, wojny, przebudowy i wielkie uroczystości religijne.

Obchody z 19 września dopisały do tej historii kolejny rozdział. Ich trwałymi znakami pozostaną nowy ołtarz oraz tablica z datami 1326–2026, ufundowana przez parafian.

Artykuł powstał na podstawie materiałów dotyczących jubileuszu oraz zarysu historii parafii opracowanego przez Kamila Sztelmacha. 

Zarys historii parafii pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Żelechowie

fot. Dawny Żelechów,  Parafia pw. ZNMP w Żelechowie